گروه بیمه- یکی از بدترین آفتهای نظامهای اقتصادی، نه کمبود منابع است و نه حتی شوکهای بیرونی، بلکه «شفافیت انتخابی» است. جایی که سیاستگذار، مشکل را بهدرستی تشخیص میدهد، اما ابزار ساده و بدیهیِ حل آن را به کار نمیگیرد. صنعت بیمه امروز دقیقاً در همین دام گرفتار شده است.
پرویز خسروشاهی رئیس نهاد ناظر بیمهای اخیراً در جمع اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس در صدر سخنان خود از معضل مطالبات معوق بهعنوان یکی از ریشهایترین مشکلات صنعت بیمه یاد کرده است. تشخیصی که تردیدی در صحت آن نیست. وقتی سازمانهای بزرگ، دولتی یا شبهدولتی، از پرداخت کامل یا بهموقع حقبیمههای توافقشده سر باز میزنند، ترازنامهها متزلزل، تأخیر در پرداخت خسارت و در نهایت، انتقال هزینه ناکارآمدی به بیمهگذاران عادی ماحصل آن است.
اما مسئله از جایی جدیتر میشود که بدانیم فهرست رسمی بدهکاران بزرگ صنعت بیمه که باید ابزار حداقلی شفافیت باشد، نزدیک به دو سال است بهروز نشده است. آخرین بهروزرسانی این فهرست به سال ۱۴۰۲ بازمیگردد، گویی بدهکاران از آن تاریخ به بعد یا ناپدید شدهاند یا دیگر اهمیتی ندارند.
این تناقض فقط یک نقص اداری نیست، یک پیام اقتصادی است. وقتی لیست بدهکاران بزرگ به روز نمی شود، «ریسک اخلاقی» بهطور سیستماتیک تقویت میشود. چرا باید یک سازمان بزرگ نگران تعهدات بیمهای خود باشد، وقتی میداند نامش هرگز در معرض دید عمومی قرار نخواهد گرفت؟ و یا می تواند قرارداد بیمه ای خود را در سال آتی با یک شرکت دیگر تمدید کند.
عدم شفاف سازی لیست بدهکاران بیمه ای در حالی است که نظام بانکی با همه فشارها نسبت به بروز رسانی این لیست بسیار پایبند است . بانکها، تحت فشار افکار عمومی و نهادهای نظارتی، ناچار به معرفی ابربدهکاران شدهاند. این اقدام، هرچند کامل نیست، اما دستکم این پیام را مخابره میکند که بدهی بزرگ، امتیاز نیست. در صنعت بیمه اما، سکوت جایگزین شفافیت شده است.
تناقض زمانی عمیقتر میشود که میبینیم همان مقام ناظر، در واکنش به یک توییت شهروندی در شبکههای اجتماعی، با دقتی مثالزدنی به دنبال پیگیری یک مطالبه خرد است، اما در سطح کلان، از بهروزرسانی سادهترین ابزار شفافیت طفره میرود و در جمع نمایندگان مجلس به دنبال مطالبات بیمه است.
اقتصاددانها معمولاً میگویند: «آنچه اندازهگیری و منتشر نمیشود، اصلاح هم نمیشود.» آقای خسروشاهی اگر مطالبات، بهراستی در صدر دغدغههای سیاستگذار بیمهای است، نخستین گام نه سخنرانی در جمع نمایندگان پارلمان، بلکه انتشار شفاف و بهروز فهرست بدهکاران بزرگ است. سکوت بیمه مرکزی در برابر این بدهکاران تا جایی پیش رفته است که بدهکاران شرکت های بیمه اخیرا نه تنها آنها را تهدید می کنند، بلکه بدهی قبلی خود را پرداخت نکرده وبا سایر بیمه گران وارد قراردادهای جدید می شوند.
لیست کامل بدهکاران بیمه ای را اینجا ملاحظه کنید.