تحول در معماری درآمدی بانک صادرات

گروه بانک - در ارزیابی بانک‌ها، اندازه ترازنامه معمولاً بیشترین توجه را جلب می‌کند؛ اما برای مؤسسات رتبه‌بندی اعتباری ، آنچه اهمیت بیشتری دارد، کیفیت موتورهای تولید درآمد و توانایی بانک در حفظ این درآمدها در دوره‌های مختلف اقتصادی است، بر همین اساس یک بانک می‌تواند بزرگ باشد، اما اگر درآمد آن به یک منبع محدود وابسته باشد، در برابر شوک‌های اقتصادی و اعتباری آسیب‌پذیر خواهد بود.

گزارش عملکرد ۱۰ ماهه بانک صادرات حاوی نشانه‌هایی است که فراتر از رشد ساده ارقام مالی، به تحول تدریجی در ساختار درآمدی بانک اشاره دارد.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این گزارش، تقویت درآمدهای ناشی از سرمایه‌گذاری است تا جایی که بانک تا پایان دی‌ماه ۹۴ هزار و ۵۰۷ میلیارد ریالدرآمد از محل سرمایه‌گذاری‌ها شناسایی کرده است؛ رقمی که نشان می‌دهد سودآوری بانک دیگر صرفاً به عملیات سنتی اعطای تسهیلات محدود نیست.

 در استانداردهای بین المللی، چنین درآمدی به معنای ایجاد یک «لایه دوم سودآوری» است؛ لایه‌ای که می‌تواند در دوره‌های کاهش رشد اعتباری یا فشار بر حاشیه سود، بخشی از ثبات درآمد بانک را حفظ کند، این موضوع به‌ویژه در اقتصادهایی که نوسانات نرخ بهره و چرخه‌های اعتباری شدیدتر است، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

در کنار این تحول، اندازه و ترکیب پرتفوی اعتباری بانک نیز قابل توجه است چراکه مانده تسهیلات اعطایی بانک تا پایان دی‌ماه به ۱۰ میلیون و ۳۸۵ هزار میلیارد ریال رسیده است.

با این حال، اهمیت این عدد تنها در بزرگی آن نیست؛ بلکه در تنوع عقود و ابزارهای تأمین مالی نهفته است چرا که درآمد بانک از مجموعه‌ای از قراردادها شامل مرابحه، فروش اقساطی، خرید دین، مشارکت مدنی، جعاله، سلف، مضاربه، تسهیلات ارزی و قرض‌الحسنه حاصل شده است و این تنوع، وابستگی بانک به یک بخش یا یک نوع قرارداد را کاهش می‌دهد و از دیدگاه مدیریت ریسک اعتباری، احتمال تمرکز ریسک را محدود می‌کند.

برای تحلیلگران، این دو روند در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند تا جایی که از یک سو، بانک در حال ایجاد منابع درآمدی خارج از فعالیت سنتی اعطای وام است و از سوی دیگر، همان فعالیت اعتباری نیز بر پایه پرتفویی گسترده و متنوع بنا شده است و چنین ترکیبی، انعطاف‌پذیری بیشتری در برابر شوک‌های اقتصادی ایجاد می‌کند و وابستگی بانک به عملکرد یک بازار یا یک ابزار مالی را کاهش می‌دهد.

بر همین اساس گزارش ۱۰ ماهه بانک صادرات نشان می‌دهد که تحول در معماری درآمدی بانک آغاز شده است؛ تحولی که اگر با بهبود مستمر کیفیت دارایی‌ها و انضباط سرمایه همراه شود، می‌تواند در بلندمدت به یکی از مهم‌ترین عوامل تقویت اعتبار مالی و تاب‌آوری این بانک تبدیل شود.