از مدیریت ریسک تا طراحی انتخاب‌های راهبردی؛ جنگ چگونه دستور کار بیمه ملت را تغییر می‌دهد؟

گروه بیمه - بسیاری از مدیران تصور می‌کنند در دوران بحران، مهم‌ترین وظیفه سازمان مدیریت ریسک است.

این برداشت اگرچه نادرست نیست، اما کامل هم نیست چراکه بحران‌ها معمولاً شرکت‌ها را به سمت محافظه‌کاری بیشتر سوق می‌دهند؛ در حالی که مزیت رقابتی اغلب از کیفیت انتخاب‌هایی به دست می‌آید که مدیران در دل همان عدم‌قطعیت اتخاذ می‌کنند.

دفاع رمضان نشان داد که مسئله اصلی برای صنعت بیمه پیامد های جنگ و تاثیر آن بر بازارهای مالی، نقدینگی یا رشته‌های مختلف بیمه‌ای نیست، بلکه موضوع این است که این پیامدها تا حد زیادی قابل پیش‌بینی‌اند.

آنچه این روزها در محافل بیمه ای اهمیت یافته این موضوع است که شرکت ها تا چه حد می توانند این تغییرات را به تصمیم‌های راهبردی تبدیل کنند.

گزارش تفسیری مدیریت بیمه ملت از این منظر قابل توجه است.

گزارش، مجموعه‌ای از ریسک‌های ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیکی را مرور می‌کند؛ از نوسانات بازار سرمایه و کاهش نقدشوندگی دارایی‌ها تا اختلال در زنجیره تأمین، افزایش ریسک در بیمه‌های حمل‌ونقل، فشار بر جریان نقدی، دشوارتر شدن وصول مطالبات و افزایش تهدیدهای سایبری.

اما اهمیت این گزارش تنها در شناسایی ریسک‌ها نیست، بلکه در این است که تیم مدیریت پذیرفته محیط کسب‌وکار وارد مرحله‌ای شده که دیگر نمی‌توان آن را با فرض ثبات مدیریت کرد.

تجربه ثابت کرده که در چنین شرایطی، تفاوت میان شرکت‌های موفق و سایرین در دقت پیش‌بینی آینده نیست؛ زیرا هیچ مدیری آینده را با قطعیت نمی‌داند اما، تفاوت در آمادگی برای مواجهه با آینده‌های مختلف است و این همان نقطه‌ای است که مدیریت ریسک جای خود را به مدیریت انتخاب‌های راهبردی می‌دهد.

برای بیمه ملت، نخستین انتخاب، عبور از نگاه واکنشی به بحران است.

در محیطی که عدم‌قطعیت به ویژگی دائمی اقتصاد تبدیل شده، برنامه‌ریزی بر مبنای یک سناریو کافی نیست و سازمان باید هم‌زمان برای چند آینده محتمل آماده باشد؛ آینده‌ای که ممکن است در آن بازار سرمایه با نوسانات شدید روبه‌رو شود، زنجیره‌های تأمین مختل شوند یا الگوی خسارت در برخی رشته‌های بیمه‌ای تغییر کند.

انتخاب دوم، بازنگری در مفهوم کارایی است چرا که در دوران ثبات، شرکت‌ها معمولاً کارایی را با معیارهایی مانند بازده سرمایه یا سودآوری می‌سنجند در حالی که در دوره‌های بحران، شاخص دیگری اهمیت پیدا می‌کند، شاخصی به نام «انعطاف‌پذیری».

پرتفویی که در شرایط عادی بیشترین بازده را ایجاد می‌کند، ممکن است در شرایط بحرانی آسیب‌پذیرترین پرتفو باشد. به همین دلیل، کیفیت نقدینگی، تنوع دارایی‌ها و ظرفیت جذب شوک به اندازه سودآوری اهمیت پیدا می‌کنند.

انتخاب سوم، سرمایه‌گذاری بر قابلیت‌هایی است که حتی پس از پایان بحران نیز ارزش خود را حفظ می‌کنند.

امنیت سایبری، تحلیل داده، پایش مستمر ریسک، تصمیم‌گیری سناریومحور و چابکی سازمانی، واکنش‌های موقتی به جنگ نیستند؛ بلکه قابلیت‌هایی هستند که کیفیت رقابت شرکت را در بلندمدت تعیین خواهند کرد.

بنابراین ارزش این گزارش مدیریتی را نباید با تعداد ریسک‌هایی که شناسایی کرده سنجید، بلکه باید نگرش مدیریت را در بازتعریف راهبردها رصد کرد.

مسلما نتیجه این گزارش صرفاً افزایش احتیاط نیست، بلکه بازنگری بیمه ملت در نحوه تخصیص منابع، طراحی سناریوها و توسعه قابلیت‌های جدید است و این گزارش قابلیت آن را دارد که از یک سند کنترلی به یک ابزار راهبردی تبدیل شود.

مدیران به نیکی می دانند که بحران‌ها برندگان و بازندگان را خلق نمی‌کنند؛ آن‌ها تنها کیفیت انتخاب‌های راهبردی را آشکار می‌کنند. شرکت‌هایی که از دل عدم‌قطعیت، قابلیت‌های جدید می‌سازند، پس از عبور از بحران تنها بقا نخواهند داشت؛ بلکه جایگاه رقابتی متفاوتی نیز به دست خواهند آورد و این همان آزمونی است که اکنون پیش روی بیمه ملت و سایر بازیگران صنعت بیمه قرار دارد.