«تفویض اختیار» استراتژی پنهان «البرز» برای خلق ارزش

گروه بیمه - امروز دیگر همه باور دارند که بزرگ‌ترین مزیت رقابتی شرکت‌های بیمه، سرمایه، فناوری یا حتی گستردگی شبکه فروش نیست بلکه این اعتماد مدیریتی است که نقش نیمه مربیان را در بازی نهایی جام جهانی ایفا می کند.

سازمانی که مدیرانش به متخصصان خود اعتماد نمی‌کند، دیر یا زود در رقابت نوآوری عقب می‌ماند، زیرا تصمیم‌ها در رأس هرم متوقف می‌شوند و خلاقیت در پیچ‌وخم بوروکراسی فرسوده، در مقابل، سازمانی که بتواند اختیار را با مسئولیت، پاسخگویی و نظام کنترل پیوند بزند، ریسک را از یک تهدید به موتور خلق ارزش تبدیل می‌کند.

به همین دلیل، امروز مهم‌ترین دارایی بسیاری از مؤسسات مالی موفق جهان نه در ترازنامه، بلکه در کیفیت رهبری و فرهنگ تصمیم‌گیری آن‌ها نهفته است.

با این نگرش، تجربه مدیریتی نیما نورالهی، مدیرعامل بیمه البرز، به‌ویژه در توسعه بیمه‌های زندگی پروژه‌محور، آزمونی برای سنجش این موضوع است که اعتماد می‌تواند به مزیت رقابتی پایدار در صنعت بیمه تبدیل شود؟

واقعیت این است که اقتصاد ایران دهه‌ها با الگویی از مدیریت متمرکز اداره شده است، الگویی که در آن، اختیار معمولاً در بالاترین سطح سازمان حبس می‌شود و مدیران میانی بیشتر مجری تصمیم‌ها هستند تا خالق آن.

این شیوه شاید در محیط‌های باثبات، از خطاهای کوتاه‌مدت بکاهد، اما در صنعتی مانند بیمه که با تغییرات مداوم ریسک، رفتار مشتری و تحولات مالی روبه‌رو است، می‌تواند سرعت یادگیری و نوآوری را کاهش دهد.

به نظر می‌رسد مدیرعامل بیمه البرز در طراحی و توسعه بیمه‌های زندگی پروژه‌محور، مسیر متفاوتی را آزموده است؛ ممیزی راهبردی این محصول بیانگر این واقعیت است که واگذاری اختیار به تیم‌ تخصصی در کنار پاسخگویی روشن، پروژه را به نمونه‌ای از مولفه ای تبدیل کرده است که در دانشگاه هاروارد، از آن با عنوان «توانمندسازی ساختاری» یاد می‌کنند، مدلی که در آن «تیم» تنها مسئول اجرای «تصمیم» نیست، بلکه دسترسی به اطلاعات، منابع و اختیار لازم برای تصمیم‌گیری، به مهمتری عامل خلاقیت تبدیل شده می شود .

این تمایز، هرچند ظریف به نظر می‌رسد، اما از منظر مدیریت ریسک بسیار تعیین‌کننده است؛ سازمانی که صرفاً مسئولیت را واگذار می‌کند، بار تصمیم را منتقل کرده است، اما سازمانی که اختیار را نیز واگذار می‌کند، ظرفیت خلق ارزش را افزایش می‌دهد.در چنین ساختاری، مدیران میانی از «اجراکننده دستور» به «مالک نتیجه» تبدیل می‌شوند و همین تغییر، کیفیت تصمیم‌گیری را متحول می‌کند.

ادوارد دسی و ریچارد رایان دو تن از پژوهشگران دانشگاه پنسیلوانیا هستند که در حوزه تحلیل انگیزش، رهبری، مدیریت منابع انسانی و رفتار سازمانی است در ۵۰ سال اخیر از معتبرترین پژوهشگران این حوزه محسوب می شوند، در نظریه «خودتعیین‌گری» نیز این موضوع را تأیید می‌کند که انگیزه پایدار کارکنان بیش از آنکه محصول افزایش دستمزد باشد، نتیجه سه عامل خودمختاری، احساس شایستگی و تعلق سازمانی است.

بنابراین در  بیمه که ارزش اصلی آن بر دانش اکچوئری، تحلیل ریسک و طراحی محصولات نوآورانه استوار است، سرمایه انسانی می‌تواند به مزیتی تبدیل شود که به‌سادگی توسط رقبا قابل تقلید نیست، اما رهبری اثربخش، صرفاً به معنای اعتماد کردن نیست؛ بلکه به معنای اعتماد همراه با کنترل است و ادبیات نوین حاکمیت شرکتی، از چارچوب مدیریت ریسک سازمانی تا مدل «سه خط دفاعی» مؤسسه حسابرسان داخلی، بر یک اصل مشترک تأکید دارند که اختیار زمانی ارزش‌آفرین است که با پاسخگویی، کنترل داخلی، داده‌های دقیق و نظارت مستمر همراه باشد.

این نکته در صنعت بیمه اهمیت دوچندان دارد، تصمیمی که امروز در طراحی یک محصول، قیمت‌گذاری ریسک یا مدیریت ذخایر اتخاذ می‌شود، ممکن است آثار واقعی خود را چند سال بعد در نسبت خسارت، سودآوری یا کفایت سرمایه نشان دهد، بنابراین، مدیری که اختیار را واگذار می‌کند، در واقع ریسک را حذف نکرده است بلکه آن را به شکلی هوشمندانه میان متخصصان سازمان توزیع کرده است.

از همین منظر، به نظر می رسد مدل مدیریتی نورالهی بر پایه تصمیم‌گیری تخصصی، تحلیل داده، کنترل‌های چندلایه و ارزیابی مستمر عملکرد بنا شده باشد و می‌توان آن را نمونه‌ای از مدیریت ریسک نوین دانست، مدیریتی که هدف آن حذف ریسک نیست، بلکه تبدیل ریسک به فرصت خلق ارزش است.شاید مهم‌ترین اثر پروژه بیمه زندگی پروژه محور این است که آینده این صنعت بیش از آنکه به سرمایه بیشتر یا مقررات جدید نیاز داشته باشد، به مدیرانی نیاز دارد که بدانند اعتماد، زمانی که با نظام پاسخگویی، داده‌محوری و کنترل هوشمند همراه شود، خود نوعی سرمایه است؛ سرمایه‌ای که در صورت‌های مالی دیده نمی‌شود، اما می‌تواند ارزشمندتر از هر دارایی مشهودی باشد.

در عصر اقتصاد دانش‌بنیان، مزیت رقابتی پایدار نه از تمرکز قدرت، بلکه از توانایی رهبران در آزاد کردن ظرفیت فکری سازمان سرچشمه می‌گیرد و این، شاید مهم‌ترین معیار اثربخشی مدیریت در بیمه البرز باشد.