«البرز» ستاره تازه ماتریس تأمین مالی ایران

گروه بیمه - شاید اگر بروس هندرسون، بنیان‌گذار شرکت مشاوره بوستون امروز سر از خاک برآورد به علی مدنی زاده خواهد گفت که بیمه البرز ظرفیت آن را دارد که به «ستاره» نظام تأمین مالی ایران تبدیل شود، حوزه‌ای با رشد بالا و ظرفیت افزایش سهم در معماری مالی کشور.

امروزه دیگر حضرت حافظ هم شاهد است که اقتصاد ما سال‌هاست با یک تناقض آشنا زندگی می‌کند، پول کم نیست، اما سرمایه مولد کمیاب است، نقدینگی رشد می‌کند، دارایی‌های غیرمولد بزرگ ‌تر می‌شود و در همان حال، بنگاه‌ها برای سرمایه در گردش و توسعه ظرفیت تولید با کمبود منابع مواجه‌اند.

در چنین اقتصادی، ارزش هر نوآوری مالی را باید با یک پرسش جدی سنجید، آیا می‌توان پول موجود در چرخه را از مدار سفته ‌بازی و مصرف دارایی، به مدار تولید منتقل کرد؟

در همین رابطه می شود ادعا کرد که تجربه بیمه البرز در بیمه‌های زندگی پروژه‌ محور در چند ماه اخیر اهمیت زیادی پیدا ‌کرده است.

چرا که نکته مهم در اقدام البرز نه فقط نرخ بازده، نه جذابیت محصول و نه حتی سرعت فروش آن است، بلکه ابتکار اصلی این است که این شرکت تلاش کرده میان پس‌انداز خانوار و تأمین مالی پروژه‌های تولیدی یک مسیر مالی قابل فهم و سازمان ‌یافته ایجاد کند، راهکاری که پیوند بیمه با سرمایه گذاری را دوجندان کرده است.

در این مدل، منابع خرد خانوارها ابتدا در قالب بیمه زندگی تجمیع می‌شود و سپس به سمت پروژه‌های مشخص تولیدی حرکت می‌کند، اگر این پروژه‌ها بازده واقعی ایجاد کنند، بیمه‌گذار نیز از حاصل همان فعالیت اقتصادی منتفع می‌شود، به این ترتیب، رابطه ‌ای مستقیم ‌تر میان پس‌انداز مردم و سرمایه‌گذاری شکل می‌گیرد.

همین سازوکار از منظر اقتصاد کلان اهمیت دارد، نقطه آغاز این مدل لزوماً خلق اعتبار جدید نیست بلکه واقعیت این است که منابعی که از قبل در اقتصاد وجود دارند، جمع‌آوری و به سمت سرمایه‌گذاری هدایت می‌شوند، بنابراین بیمه زندگی پروژه ‌محور را می‌توان شکلی از «تأمین مالی مبتنی بر پس‌انداز» دانست که این تفاوت برای اقتصادی مانند اقتصاد کشور ما اهمیت بسیار پایه ای و اساسی دارد.

واقعیت این است که یک فرضیه را باید برای اثبات این ادعا به رسمیت شمرد و آن اینکه نظام تأمین مالی در ایران بیش از اندازه به بانک وابسته است، بانک نیز برای تأمین مالی، به ‌ویژه در شرایط فشار اعتباری، ناگزیر به توسعه ترازنامه خود است پس اگر بخشی از نیاز مالی تولید از مسیر بیمه و پس‌اندازهای تجمیع ‌شده تأمین شود، وابستگی اقتصاد به تأمین مالی اعتباری کاهش می‌یابد؛

به زبان ساده‌تر، البرز در حال توسعه این مزیت است که چگونه می‌توان بخشی از سرمایه مورد نیاز تولید در کشور را نه از پول جدید، بلکه از پس‌انداز موجود تأمین کرد؟

این همان نقطه‌ای است که بیمه پروژه ‌محور از یک محصول تجاری عبور می‌کند و به یک ابزار سیاستی بالقوه تبدیل می‌شود.

اقدام البرز در هدایت منابع به صنایعی مانند فولاد و پتروشیمی نیز این فرضیه را تقویت می‌کند، اگر این منابع واقعاً به افزایش سرمایه در گردش، تکمیل زنجیره تولید و توسعه ظرفیت بنگاه‌ها منجر شود، نتیجه این خواهد بود که پس‌انداز خانوار به سرمایه واقعی در بخش تولید تبدیل می‌شود.

بنابراین دستاورد اصلی بیمه البرز را باید در جایی متفاوت جست ‌وجو کرد، این شرکت نشان داده که بیمه زندگی می‌تواند از یک محصول صرفاً پس‌انداز محور عبور کند و به یک کانال برای تجهیز سرمایه تبدیل شود.

پس می توان گفت که وزیر اقتصاد اگر بخواهد از مدار فرسوده تأمین مالی بانک‌ محور فاصله بگیرد، باید تجربه بیمه البرز را جدی ‌تر از یک محصول بیمه‌ای ببیند.

بنابراین به زبان ماتریس بوستون، البرز ظرفیت آن را دارد که به «ستاره» نظام تأمین مالی ایران تبدیل شود؛ حوزه‌ای با رشد بالا و ظرفیت افزایش سهم در معماری مالی کشور.