هشدارهای پنهان در پرتفوی برخی شرکت های بیمه

جدول عملکرد ۵ ماهه شرکت های بیمه تهیه شد اما حالا رفته رفته ترکیب پرتفوی شرکت های بیمه به جهت های خاص تغییر مسیر داده است، برخی به سمت درمان، برخی ثالث و برخی هم زندگی. حالا دیگر موضوع این نیست که «کدام شرکت حق‌بیمه بیشتری فروخته است؟» موضوع این است که این حق‌بیمه از چه ریسکی ساخته شده، خسارت آن چگونه در حال ظهور است و پرتفوی تا چه اندازه در برابر یک شوک بزرگ تاب‌آور است؟

داده‌های پنج‌ماهه ۲۱ شرکت نشان می‌دهد که اندازه، به‌تنهایی شاخص مناسبی برای قضاوت درباره کیفیت بیمه‌گری نیست، نمونه برجسته، دیاست، با حدود ۱۲۵ همت حق‌بیمه، به‌مراتب بزرگ‌ترین پرتفوی این مجموعه را دارد و نسبت خسارت پرداختی به حق‌بیمه صادره آن در پنج‌ماهه فقط ۲۱.۹ درصد است. اما پشت این عدد، تمرکز کم‌سابقه‌ای قرار دارد و حدود ۹۳.۷ درصد حق‌بیمه شرکت از درمان آمده و دو رشته درمان و ثالث، ۹۶.۳ درصد پرتفوی را تشکیل می‌دهند تا جایی که حتی ۸۵.۶ درصد خسارت پرداختی شرکت نیز مربوط به درمان است.

در استانداردهای بیمه ای تفاوت میان اندازه و تنوع ریسک اهمیت دارد، به عبارت دیگر پرتفوی بزرگ اما بسیار متمرکز، الزاماً پرتفوی مقاوم‌تری نیست، به‌خصوص اینکه نسبت خسارت پرداختی ماه پنجم دی به ۱۴۹.۱ درصد رسیده است. یک ماه برای نتیجه‌گیری کافی نیست، اما چنین جهشی علامتی است که باید روند خسارت، زمان‌بندی صدور قراردادهای بزرگ و الگوی پرداخت‌ها دقیق‌تر بررسی شود و همین داده نشان می دهد که دی باید تنوع پرتفو  را حتما در کار خود وارد کند.

در سوی دیگر جدول، معلم جدی‌ترین علامت هشدار را نشان می‌دهد. نسبت خسارت پرداختی به حق‌بیمه صادره پنج‌ماهه به حدود ۱۳۶.۸ درصدرسیده، یعنی خسارت پرداخت‌شده از کل حق‌بیمه صادره دوره بیشتر است. در درمان، این نسبت به حدود ۴۹۲ درصد می‌رسد و در ماه پنجم نیز نسبت خسارت پرداختی به حق‌بیمه صادره حدود ۱۴۷ درصد بوده است. هرچند که این ارقام به‌تنهایی اثبات‌کننده زیان فنی نیستند، زیرا حق‌بیمه عایدشده، ذخایر خسارت، IBNR و درآمد اتکایی در جدول وجود ندارد، اما از منظر مدیریت ریسک، معلم شرکتی است که داده‌های آن نیازمند بررسی فوری‌تر کیفیت پرتفوی و جریان خسارت است.

دانا نیز به عنوان شرکتی که این روزها درگیر حواشی متعددی است در محدوده‌ای قرار دارد که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت. نسبت خسارت پرداختی پنج‌ماهه آن ۹۵.۹ درصد و در ماه پنجم ۱۲۰.۲ درصد است. مهم‌تر اینکه درمان حدود ۴۱.۱ درصد حق‌بیمه شرکت را تشکیل می‌دهد، اما نسبت خسارت پرداختی به حق‌بیمه درمان به حدود ۱۳۴.۸ درصد رسیده است، بنابراین مسئله دانا فقط حجم خسارت نیست، ترکیب پرتفوی و عملکرد رشته غالب نیز باید همزمان دیده شود.

در مقابل، شرکت‌هایی مانند سینا، ملت، نوین و تجارت‌نو در سطح نسبت خسارت پرداختی پنج‌ماهه ارقام پایین‌تری نشان می‌دهند، به‌ترتیب حدود ۳۴.۸، ۴۱.۹، ۴۳.۸ و ۳۸.۵ درصد. با این حال حتی این ارقام نیز نباید به‌سرعت معادل سودآوری فنی تلقی شوند، برای نمونه، سهم درمان از پرتفوی سینا حدود ۷۰.۶ درصد است و دو رشته درمان و ثالث حدود ۸۵ درصد پرتفوی آن را تشکیل می‌دهند،بنابراین نسبت خسارت پایین امروز می‌تواند در کنار تمرکز بالای ریسک، معنای متفاوتی پیدا کند.

یک نکته دیگر، ثالث اجباری است، سهم این رشته در پرتفوی آرمان حدود ۵۲.۵ درصد، تعاون ۴۰.۴ درصد، رازی ۳۷.۴ درصد و معلم ۳۳.۲ درصد است.

این تمرکز مهم است، زیرا ثالث رشته‌ای با تعهدات بلندمدت‌تر و حساس به تورم خسارت است و ارزیابی آن صرفاً با خسارت نقدی پرداخت‌شده در یک دوره پنج‌ماهه کامل نمی‌شود.

بنابراین با توجه به این داده ها  سه متغیر باید همزمان دیده شوند، نسبت خسارت، تمرکز پرتفوی و جهت حرکت خسارت‌ها. شرکتی با نسبت خسارت پایین اما تمرکز ۹۰ درصدی، لزوماً کم‌ریسک‌تر از شرکتی با نسبت خسارت بالاتر و پرتفوی متنوع نیست.

این داده‌ها بیش از آنکه جدول مسابقه فروش باشند، یک نقشه اولیه از کیفیت ریسک هستند چرا که این داده ها می تواند مسیر شرکت های بیمه را در نیمه دوم سال مشخص کند. احتمالا شرکت های بیمه برای نجات از برخی گرفتاری های شش ماهه اول به سمت پرتفوهای دیگر در ۶ ماهه دوم خواهند رفت .