بزرگ اما با پشتوانه

گروه بیمه - ارزیابی عملکرد یک شرکت بیمه صرفاً از مسیر رشد حق‌بیمه، سهم بازار یا حتی نسبت خسارت امکان‌پذیر نیست. در یک ارزیابی مالی مبتنی بر ریسک، موضوع مهم‌تر این است که «حجم عملیات بیمه‌گر بر چه کیفیتی از ترازنامه استوار شده و شرکت برای مواجهه با تعهدات بیمه‌ای، ریسک وصول مطالبات و فشار نقدینگی از چه ظرفیت مالی برخوردار است».

بررسی اطلاعات سه‌ماهه ۱۴۰۵ شرکت‌های بیمه جنرال که اطلاعاتشان در کدال منتشر شده نشان می‌دهد بیمه البرز از این منظر در موقعیت قابل توجهی قرار گرفته است. شرکت با ۱۲.۵ همت حق‌بیمه تولیدی چهارمین بیمه‌گر بزرگ جنرال در مجموعه مورد بررسی است، اما همزمان با ۱۹ همت حقوق صاحبان سهام و ۴.۳ همت موجودی نقد، در هر دو متغیر رتبه نخست را در اختیار دارد.

حالا اهمیت این ترکیب در آن است که البرز صرفاً یک بیمه‌گر بزرگ از منظر تولید حق‌بیمه نیست؛ بلکه مقیاس عملیات آن با یک پشتوانه سرمایه‌ای و نقدی قابل ملاحظه همراه شده است.

هرچند که شرکت مطالباتی نیز دارد، با این حال، تحلیل مطالبات بدون توجه به حقوق صاحبان سهام، نقدینگی و ذخایر خسارت می‌تواند تصویری ناقص ایجاد کند. نسبت مطالبات بیمه‌ای البرز به حقوق صاحبان سهام حدود ۱.۶۶ برابر است و با افزودن سایر دریافتنی‌ها و پیش‌پرداخت‌ها، نسبت کل منابع درگیر به حقوق صاحبان سهام به حدود۱.۷۷ برابر می‌رسد؛ نسبتی که البرز را در میان ۲۱ شرکت دارای اطلاعات کامل، در جایگاه چهارم مناسب‌تر قرار می‌دهد.

از سوی دیگر، ذخیره خسارت معوق شرکت حدود ۱۲.۵۵ همت است؛ رقمی که معادل ۶۶ درصد حقوق صاحبان سهام و حدود ۲.۸۶ برابر موجودی نقد شرکت است. مجموعه این شاخص‌ها نشان می‌دهد نقطه قوت اصلی بیمه البرز را باید در ترکیب مقیاس عملیات، پشتوانه سرمایه‌ای و ظرفیت نقدی جست‌وجو کرد.

ترازنامه مهم‌تر از اندازه صرف

یکی از خطاهای متداول در ارزیابی شرکت‌های بیمه، برابر دانستن افزایش فروش با افزایش قدرت مالی است. حق‌بیمه تولیدی نشان‌دهنده مقیاس فعالیت بیمه‌گر است، اما درباره کیفیت وصول منابع، ظرفیت نقدینگی و توان تحمل شوک اطلاعات کافی ارائه نمی‌کند.

البرز در سه‌ماهه ۱۴۰۵ حدود ۱۲.۵۵ همت حق‌بیمه تولید کرده است و این رقم پس از بیمه دی، آسیا و دانا، البرز را در رتبه چهارم شرکت‌های جنرال مورد بررسی قرار می‌دهد.

اما دو متغیر دیگر تصویر مهم‌تری از شرکت ارائه می‌کنند؛ موجودی نقد البرز در پایان دوره حدود ۴.۳۹ همت و حقوق صاحبان سهام آن حدود ۱۹.۰۶ همت است و در هر دو مورد، البرز رتبه نخست را در میان شرکت‌های جنرال موجود در این مجموعه داده دارد.

بنابراین ویژگی متمایزکننده البرز در این مقطع را می‌توان در یک گزاره خلاصه کرد، چهارمین مقیاس عملیات بازار مورد بررسی، بر بزرگ‌ترین پایه حقوق صاحبان سهام و بالاترین موجودی نقد استوار شده است.

مطالبات در البرز 

جدول ۲ ـ منابع درگیر در برابر حقوق صاحبان سهام؛ شرکت‌های بزرگ

بیمه البرز هرچند که بخشی از فروش خود را در قالب فروش اقساطی انجام داده اما نسبت مطالبات بیمه‌ای البرز به حقوق صاحبان سهام ۱.۶۶ برابر است. در میان ۲۱ شرکت جنرال دارای اطلاعات کامل برای این شاخص، البرز پنجمین نسبت مناسب‌تر را دارد.

با اضافه شدن سایر دریافتنی ها به این مطالبات و مقایسه آن با حقوق صاحبان سهام در گروه ۱۰ شرکت بزرگ بازار نیز، پس از بیمه پاسارگاد، البرز دومین نسبت مناسب‌تر را ثبت کرده است.

این شاخص شاید یکی از مهم‌ترین یافته‌های گزارش باشد.

برای سهامدار، تفاوت میان «مطالبات بالا در ترازنامه‌ای ضعف» و «مطالبات بالا در ترازنامه‌ای با حقوق صاحبان سهام قوی» تفاوتی اساسی است.

سرمایه؛ نقطه تمایز اصلی 

از سوی دیگر حقوق صاحبان سهام ۱۹.۶ همتی البرز فقط یک عدد بزرگ در ترازنامه نیست و این متغیر در ارزیابی ریسک بیمه‌گر نقش ضربه‌گیر مالی را دارد.

برای درک بهتر موقعیت البرز می‌توان ذخیره خسارت معوق را در برابر حقوق صاحبان سهام قرار داد، به عبارت دیگر، ذخیره خسارت معوق معادل حدود ۶۶ درصد حقوق صاحبان سهام شرکت است.

البرز با این نسبت در میان ۲۱ شرکت دارای اطلاعات کامل، پنجمین موقعیت مناسب‌تر را در اختیار دارد و اگر مقایسه را به ۱۰ شرکت دارای بیشترین حق‌بیمه تولیدی محدود کنیم، در میان شرکت‌های دارای داده کامل پس از پاسارگاد، دومین نسبت مناسب متعلق به البرز است.

این یافته اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان می‌دهد حجم تعهدات خسارتی شناسایی‌شده شرکت در مقایسه با پشتوانه حقوق صاحبان سهام در سطحی قرار دارد که نسبت به بسیاری از بیمه‌گران بزرگ بازار مطلوب‌تر است.

جدول ۳ ـ ذخیره خسارت معوق در برابر سرمایه؛ شرکت‌های بزرگ

نقدینگی؛ مزیت دوم ترازنامه البرز

اگر سرمایه را ظرفیت تحمل شوک بدانیم، نقدینگی توان پاسخ به تعهدات در کوتاه‌مدت است.

در این شاخص البرز با حدود ۴.۳۹ همت موجودی نقد بالاترین رقم را میان شرکت‌های جنرال مورد بررسی دارد.

حال اگر ذخیره خسارت معوق را در برابر موجودی نقد قرار دهیم، نسبت ذخیره خسارت معوق به موجودی نقد برای البرز ۲.۸۶برابر است.

این نسبت به این معنا نیست که شرکت باید تمام ذخیره خسارت معوق خود را از محل موجودی نقد تسویه کند؛ ذخایر خسارت دارای سررسیدهای متفاوت هستند و شرکت بیمه علاوه بر وجه نقد، مجموعه‌ای از دارایی‌های سرمایه‌گذاری و جریان‌های ورودی آتی در اختیار دارد، بنابراین این شاخص را نباید معادل نسبت رسمی کفایت نقدینگی تلقی کرد.

با این حال، برای مقایسه نسبی فشار تعهدات خسارتی با نقد موجود شرکت‌ها، شاخص قابل استفاده‌ای است.

در میان کل شرکت‌های مورد بررسی، البرز از این منظر دررتبه هشتم مناسب‌تر قرار دارد؛ اما در گروه ۱۰ بیمه‌گر دارای بیشترین حق‌بیمه تولیدی، در میان شرکت‌های دارای اطلاعات کامل، رتبه دوم مناسب‌تر را کسب می‌کند.

این تفاوت نکته مهمی را آشکار می‌کند چراکه مزیت نقدینگی البرز زمانی برجسته‌تر می‌شود که شرکت با بیمه‌گرانی با ابعاد عملیاتی مشابه مقایسه شود، نه با شرکت‌های بسیار کوچک.

 فشار ذخیره خسارت بر نقد در شرکت‌های بزرگ

آزمون سخت‌تر: نقد در برابر خسارت پرداختی

در سه‌ماهه نخست ۱۴۰۵، البرز حدود ۱۱.۷ همت خسارت پرداخت کرده است؛ بنابراین دوره مورد بررسی از منظر خروج نقد ناشی از خسارت، دوره سبکی برای شرکت نبوده است.

نسبت موجودی نقد به خسارت پرداختی در این مدت نیز ۳۷.۵ درصد است و این نسبت در گروه ۱۰ شرکت بزرگ از نظر حق‌بیمه تولیدی و در میان شرکت‌های دارای اطلاعات کامل، البرز را در رتبه سوم مناسب‌تر قرار می‌دهد.

اهمیت این شاخص در کنار رقم خسارت پرداختی آشکار می‌شود چراکه البرز نه‌تنها موجودی نقد بالایی دارد، بلکه این سطح از نقدینگی پس از مواجهه با حجم قابل توجه پرداخت خسارت گزارش شده است.

با این حال، این نسبت نیز نباید به‌عنوان نسبت استاندارد نقدینگی بیمه‌ای معرفی شود؛ زیرا خسارت پرداختی یک متغیر جریانی طی سه ماه و موجودی نقد یک متغیر موجودی در پایان دوره است و کاربرد آن در این گزارش صرفاً مقایسه شدت جریان پرداخت خسارت با ذخیره نقدی پایان دوره است.

ـ نقد پایان دوره در برابر خسارت پرداخت‌شده؛ شرکت‌های بزرگ

یک علامت مهم که نباید نادیده گرفته شود

نسبت خسارت پرداختی سه‌ماهه به حق‌بیمه تولیدی البرز حدود ۹۳.۲ درصد است که بالاترین رقم در میان شرکت‌های جنرال موجود در مجموعه داده است.

هرچند که این عدد در نگاه نخست می‌تواند نگران‌کننده به نظر برسد، اما از منظر فنی نباید آن را «نسبت خسارت» شرکت نامید.

حق‌بیمه تولیدی سه‌ماهه الزاماً متناظر با خسارت‌های پرداخت‌شده همان سه ماه نیست. بخشی از خسارت پرداختی می‌تواند مربوط به بیمه‌نامه‌ها و حوادث دوره‌های گذشته باشد و برای محاسبه نسبت خسارت فنی، حق‌بیمه عایدشده، خسارت واقع‌شده و تغییر ذخایر نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

با این وجود، این رقم یک پیام مهم دارد که البرز در دوره‌ای با شدت بالای پرداخت خسارت مواجه بوده است و اتفاقاً عملکرد ترازنامه شرکت در چنین شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند چرا که البرز پس از پرداخت حدود ۱۱۷ همت خسارت همچنان بالاترین موجودی نقد و بالاترین حقوق صاحبان سهام را در میان شرکت‌های مورد بررسی گزارش می‌کند، یکی از مهم‌ترین یافته‌های این ارزیابی است.

موقعیت البرز در میان ۱۰ بیمه‌گر بزرگ از نظر حق‌بیمه تولیدی

مقایسه شرکت‌هایی با مقیاس عملیاتی نزدیک‌تر، تصویر روشن‌تری از کیفیت ترازنامه البرز ارائه می‌کند.

واقعیت این است که این اطلاعات شاید فشرده‌ترین بیان از وضعیت البرز باشد. شرکت از نظر فروش چهارمین بیمه‌گر بزرگ این مجموعه است، اما در دو متغیر بنیادی نقد و حقوق صاحبان سهام رتبه نخست را دارد و در سه نسبت مهم مرتبط با سرمایه و فشار نقدینگی، در جمع بیمه‌گران بزرگ دارای داده کامل در رتبه دوم قرار می‌گیرد.

داده‌های سه‌ماهه ۱۴۰۵ تصویری از بیمه البرز ارائه می‌کنند که در آن اندازه کسب‌وکار با قدرت نسبی ترازنامه همراه شده است.

مزیت اصلی شرکت در این مقطع نه صرفاً حجم حق‌بیمه تولیدی، بلکه ترکیب سه عامل مقیاس قابل توجه عملیات، سطح بالای نقدینگی و حقوق صاحبان سهام قدرتمند است.

داشبورد نهایی بیمه البرز

نتیجه این بررسی صرفاً آن نیست که البرز از ترازنامه‌ای قوی برخوردار است، نتیجه مهم‌تر این است که شرکت در مقایسه با بسیاری از رقبای بزرگ، ظرفیت ترازنامه‌ای بیشتری برای رشد باکیفیت دارد.

این ظرفیت به مدیریت امکان می‌دهد رشد آینده را نه از مسیر افزایش حجم به هر قیمت، بلکه از طریق انتخاب ریسک، قیمت‌گذاری فنی، مدیریت ترکیب پرتفوی و تخصیص کارآمد سرمایه دنبال کند. به بیان دیگر، سرمایه قوی زمانی برای سهامدار ارزش ایجاد می‌کند که به قدرت انتخاب در underwriting تبدیل شود. مزیت امروز بیمه البرز فقط قدرت ترازنامه نیست؛ قدرت انتخابی است که این ترازنامه برای رشد سودآور در اختیار شرکت قرار می‌دهد و البته حفظ این مزیت، بیش از هر چیز به انضباط در پذیرش ریسک و مدیریت مطالبات وابسته خواهد بود.